Thử chế độ ăn ít FODMAP: Giải pháp hỗ trợ kiểm soát triệu chứng Hội chứng ruột kích thích (IBS).

Chế độ ăn ít FODMAP là gì? 

FODMAP là viết tắt của “Fermentable Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides And Polyols” (các loại carbohydrate chuỗi ngắn có khả năng lên men). Những loại carbohydrate này xuất hiện khá phổ biến trong chế độ ăn hằng ngày.

• Oligosaccharides: fructan và galacto-oligosaccharide (GOS)

• Disaccharides: lactose

• Monosaccharides: fructose

• Polyols: sorbitol và mannitol

Các nhà nghiên cứu phát hiện rằng ruột non không hấp thu FODMAPs một cách hiệu quả. Chúng làm tăng lượng dịch trong ruột và đồng thời tạo ra nhiều khí hơn do dễ bị vi khuẩn trong đại tràng lên men. Lượng dịch và khí gia tăng trong ruột có thể gây chướng bụng và làm thay đổi tốc độ tiêu hóa thức ăn. Điều này dẫn đến các triệu chứng như đầy hơi, đau bụng và tiêu chảy. Việc giảm tiêu thụ các loại carbohydrate này có thể giúp làm giảm những triệu chứng kể trên.

Cho đến nay, các nghiên cứu đã cho thấy chế độ ăn ít FODMAP giúp cải thiện các triệu chứng của hội chứng ruột kích thích (IBS). Một nghiên cứu thậm chí còn ghi nhận rằng 76% người mắc IBS áp dụng chế độ ăn này đã báo cáo tình trạng triệu chứng được cải thiện.

Ăn ít các thực phẩm sau:

Lactose 

• Sữa bò, sữa chua, bánh pudding, bánh custard (kem trứng), kem lạnh, phô mai cottage, phô mai ricotta và phô mai mascarpone.

Fructose 

• Thực phẩm và đồ uống có hàm lượng fructose cao.

• Chất tạo ngọt như mật ong và si-rô cây thùa

• Các sản phẩm có chứa si-rô bắp hàm lượng fructose cao

Fructans 

• Các loại rau như atisô, măng tây, cải Brussels, bông cải xanh (súp lơ xanh), củ dền, tỏi và hành tây.

• Các loại ngũ cốc như lúa mì và lúa mạch đen

• Chất xơ bổ sung như inulin.

GOS 

• Đậu gà, đậu lăng, đậu thận đỏ và các sản phẩm từ đậu nành 

• Các loại rau như bông cải xanh

Polyols 

• Các loại trái cây như táo, mơ, mâm xôi đen, anh đào, xuân đào, lê, đào, mận và dưa hấu 

• Các loại rau như súp lơ, nấm và đậu Hà Lan tuyết

• Các chất tạo ngọt như sorbitol, mannitol, xylitol, maltitol và isomalt có trong kẹo cao su không đường, kẹo bạc hà không đường, thuốc ho và viên ngậm ho.

Ăn nhiều hơn các thực phẩm sau:

• Sữa và các sản phẩm thay thế sữa: Sữa không chứa lactose, sữa gạo, sữa hạnh nhân, sữa dừa, sữa chua không chứa lactose; các loại phô mai cứng như feta và brie.

• Trái cây: Chuối, việt quất, dưa lưới, bưởi, dưa mật, kiwi, chanh vàng, chanh xanh, cam và dâu tây.

• Rau củ: Măng tre, giá đỗ, cải thìa, cà rốt, hẹ, dưa leo, cà tím, gừng, xà lách, ô liu, củ cải vàng, khoai tây, hành lá và củ cải trắng.

• Nguồn đạm: Thịt bò, thịt heo, thịt gà, cá, trứng và đậu phụ.

• Các loại hạt (giới hạn từ 10 đến 15 hạt mỗi loại): Hạnh nhân, hạt mắc ca, đậu phộng, hạt thông và óc chó.

• Ngũ cốc: Yến mạch, cám yến mạch, cám gạo, mì ống không chứa gluten; cùng các thực phẩm như gạo, bắp, hạt diêm mạch, gạo trắng, bột bắp và hạt diêm mạch.

Ý tưởng đằng sau chế độ ăn ít FODMAP là chỉ hạn chế những thực phẩm gây vấn đề trong từng nhóm thực phẩm, chứ không phải loại bỏ tất cả. (Xét cho cùng, những thực phẩm này vẫn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.) Bạn có thể dung nạp một số thực phẩm tốt hơn những thực phẩm khác.

Hãy gặp chuyên gia dinh dưỡng được cấp chứng chỉ nếu bạn đang cân nhắc áp dụng chế độ ăn này. Điều quan trọng là phải bảo đảm kế hoạch ăn uống của bạn an toàn và lành mạnh. Chuyên gia sẽ hướng dẫn bạn loại bỏ các thực phẩm chứa FODMAP khỏi chế độ ăn trước, sau đó dần dần bổ sung lại từng loại carbohydrate một và theo dõi các triệu chứng. Nhật ký ăn uống và bảng theo dõi triệu chứng có thể là những công cụ hữu ích.

Kết luận

Chế độ ăn ít FODMAP đã cho thấy tiềm năng lớn trong việc hỗ trợ người bệnh IBS. Dù một số chuyên gia y tế lo ngại chế độ này quá kiêng khem, những người ủng hộ lại cho biết người bệnh vẫn kiên trì theo đuổi nhờ những cải thiện rõ rệt mà nó mang lại cho chất lượng cuộc sống của họ.

Ghi nhận tác quyền và Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Bản quyền © 2025 thuộc Đại học Harvard. Tác phẩm gốc được Harvard Health Publishing biên soạn bằng tiếng Anh. Manulife hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính chính xác và sự phù hợp của bản dịch này. Phiên bản tiếng Việt là bản dịch từ nguyên bản tiếng Anh và chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin. Trong trường hợp có bất kỳ sự khác biệt hoặc cách hiểu không rõ ràng nào giữa bản tiếng Việt và bản tiếng Anh, bản tiếng Anh sẽ được ưu tiên áp dụng.