Mẹo giúp đối phó với lo âu khi thực hiện các xét nghiệm y khoa

Những nguyên nhân gây lo âu

Nguồn gốc của sự lo âu khi thực hiện xét nghiệm y khoa phụ thuộc vào loại xét nghiệm và những gì bạn nghĩ mình sẽ phải trải qua. Dưới đây là một số ví dụ.

Đau đớn và khó chịu. Justin Gillis, chuyên gia trị liệu lâm sàng tại Bệnh viện McLean liên kết với Harvard, cho biết: “Kim tiêm gây đau và nhiều thủ thuật y khoa có thể khiến người bệnh cảm thấy khó chịu hoặc không dễ chịu. Những trải nghiệm trước đây với thủ thuật đó cũng có thể khơi lại những ký ức mang tính sang chấn.”

Lo sợ kết quả xét nghiệm mang đến tin xấu. Ngay cả khi không lo lắng về cảm giác khó chịu của xét nghiệm, chúng ta vẫn có thể rất lo sợ rằng kết quả sẽ mang đến những tin không mong muốn, đặc biệt khi đã được chẩn đoán mắc ung thư. Vì vậy, một số người có xu hướng muốn tránh làm xét nghiệm: không xét nghiệm thì sẽ không phải nghe tin xấu.

Biến chứng của xét nghiệm. Việc tiếp xúc với mức bức xạ có hại, phản ứng với thuốc cản quang trong các xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh hoặc thủng đại tràng khi nội soi đại tràng là những rủi ro có thật, nhưng chúng rất hiếm gặp. Khi chỉ định các xét nghiệm này, bác sĩ đã cân nhắc giữa lợi ích của thông tin thu được từ xét nghiệm và những rủi ro rất nhỏ có thể xảy ra.

Bạn có thể làm gì?

Để xác định xem việc bỏ qua một xét nghiệm có gây ra vấn đề lớn hơn việc thực hiện nó hay không, hãy trao đổi với người thân hoặc bác sĩ của bạn, đồng thời thử áp dụng những cách sau.

Thay đổi góc nhìn. Gillis cho biết: “Việc tránh né xét nghiệm sẽ không làm thay đổi khả năng tồn tại của một vấn đề sức khỏe. Và nếu thực sự có vấn đề, việc biết sớm nhất có thể sẽ giúp bạn có nhiều lựa chọn điều trị hơn, thậm chí có thể đạt được kết quả điều trị khỏi bệnh.”

Trang bị thông tin cho bản thân. Hãy trao đổi với bác sĩ để hiểu rõ hơn về xét nghiệm và các rủi ro liên quan. Bạn cũng có thể tìm hiểu thông tin từ những nguồn đáng tin cậy như Harvard Health Publishing hoặc Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ.

Giúp quá trình xét nghiệm trở nên dễ chịu hơn. Hãy chia sẻ những lo lắng của bạn với nhân viên y tế. Bạn có thể yêu cầu thuốc gây tê da trước khi tiêm hoặc xin sử dụng thuốc làm dịu thần kinh nhẹ hoặc thuốc hỗ trợ thư giãn để giảm bớt nỗi sợ khi thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh. Nếu bạn mắc chứng sợ không gian kín, hãy hỏi về phương án chụp MRI mở, được thực hiện bằng thiết bị có các mặt bên mở thay vì dạng máy MRI kín thông thường.

Đối phó trong thời điểm thực hiện xét nghiệm

Để cảm thấy dễ chịu hơn trong quá trình thực hiện xét nghiệm, hãy thử những cách sau:

Đi cùng một người thân hoặc bạn bè. Họ có thể nắm tay và động viên bạn trong suốt quá trình thực hiện xét nghiệm.

Thực hành các bài tập thư giãn. Hãy hít thở sâu hoặc tập trung nghĩ về một trải nghiệm vui vẻ: mọi thứ khi đó trông như thế nào, có hương vị ra sao, mùi như thế nào hoặc bạn đã nghe thấy những âm thanh gì?

Tránh nhìn vào kim tiêm. Nếu bạn chăm chú quan sát kim tiêm đi vào cánh tay mình, bạn sẽ tập trung nhiều hơn vào cảm giác đau. Thay vào đó, hãy nhìn sang hướng khác và cố gắng phân tán sự chú ý.

Nghĩ đến điều gì đó thú vị. Gillis chia sẻ: “Hãy lên kế hoạch cho một hoạt động mà bạn có thể mong đợi sau khi xét nghiệm xong, chẳng hạn như xem một bộ phim mới.”

Ghi nhận tác quyền và Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm

Bản quyền © 2025 thuộc Đại học Harvard. Tác phẩm gốc được Harvard Health Publishing biên soạn bằng tiếng Anh. Manulife hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính chính xác và sự phù hợp của bản dịch này. Phiên bản tiếng Việt là bản dịch từ nguyên bản tiếng Anh và chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin. Trong trường hợp có bất kỳ sự khác biệt hoặc cách hiểu không rõ ràng nào giữa bản tiếng Việt và bản tiếng Anh, bản tiếng Anh sẽ được ưu tiên áp dụng.